اوکرایین جګړه؛ لومړی ځل ګڼ شمېر ملکي خلک له محاصره شوي ښاره ایستل شوي دي

ژوندی پوښښ

نور سعید

1. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲وروستی, روسیه: اوکراییني توکمپال له ماریو پول ښاره د ملکي خلکو ایستلو مخه نیسي

   نن ګهیځ د روسیې ماریو پول مرستیال ښاروال او یوه ځايی اوسېدونکي بي بي سي ته وویل، له یوه وړاندیز شوي اوربند سره سره چې پر اووه بجې باید پیل شوی وای، پر ښار د روسي ځواکونو بریدونه روان دي.

   خو د روسیې دفاع وزارت بیا دا خبره په بل ډول کوي.

   د روسیې ریا خبري اژانس په رپوټ کې د دفاع وزارت چارواکو له قوله ویل شوي، 'توکمپال' له ښارونو د ملکي خلکو وتلو مخه نیسي.

   د روسیې دفاع وزارت وايي، کله چې یې پوځیانو د ملکي خلکو وتلو لپاره دهلېز چمتو کړ، برید پرې وشو.

2. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲روسیې د 'جعلي خبرونو قانون' دفاع کړې

   د روسیې حکومت ویاند دیمیتري پیسکوف د خپل هېواد هغه نوي قانوني دفاع کړې، چې له مخې یې د روسي پوځ په هکله د جعلي خبرونو خپرولو له کبله خلکو ته تر ۱۵ کالو پورې د زندان سزا ورکول کېدای شي.

   دغه نوی قانون چې عملاً پلی شوی، په روسیه کې د خپلواکو رسینو د فعالیت مخه نیسي او په دغه هېواد کې رسنیو ته اجازه نه ورکوي چې په اوکرایین کې روان وضعیت د 'جګړې' په نامه یاد کړي.

   همدې نوي قانون ته غبرګون کې بي بي سي، سي بي اېس او اې بي سي نیوز په موقت ډول روسیه کې فعالیتونه درولي دي.

   خو پیسکوف بیا وايي: ''دې قانون ته سملاسي اړتیا وه، ځکه په بې ساري توګه زموږ د هېواد پر ضد نه یوازې کمپاین بلکې رسنیزه جګړه پیل شوې ده.''

3. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲وروستی, ماریو پول مرستیال ښاروال: د بریدونو په ترڅ کې د خلکو ایستل ناشونې چاره ده

   له ماریو پول د خلکو ایستلو چارو ځنډولو لړ کې د دې ښار مرستیال ښاروال زیاتوي، د شار لارې، کوڅې خوندي نه دي او له همدې کبله خلکو ته د بېرته پر شاتګ ویل شوي دي.

   سیرهی اورلوف بي بي سي ته وویل، پر ماریو پول ښار او دغه راز ارویخیېف ښارګوټي ته نژدې د هغې لارې په شاوخوا کې چې د خلکو ایستلو لپاره پرې هوکړه شوې وه، اوس هم د روسي ځواکونو ګوزارونه دوام لري.

   نوموړی وايي، د روسي او اوکراییني چارواکو تر منځ دې لړ کې خبرې روانې دي او اوکرایین روسیانو ته له اوربنده د سرغړوونو په هکله معلومات ورکړي دي.

4. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲وروستی, له ماریو پول د ملکي خلکو ایستل ځنډول شوي

   د اوکرایین ماریو پول ښار شورا وايي، له دې ښاره د ملکي خلکو ایستل ځنډول شوي دي.

   د شورا غړي وايي، روسی لوری د اوربند مراعت نه څاري.

   د شورا مسوولینو په وینا اوسېدونکي باید تیت او پرک شي، پناه ځایونه ومومي او په وینا یې نور معلومات به وروسته وړاندې شي.

   له دې لږ مخکې د ماریو پول مرستیا ښاروال بي بي سي ته وویل، پر ښار اوس هم بریدونه کېږي او داسې رپوټونه هم ورکړل شوي چې د خلکو ایستلو لارې په پای کې نښتې روانې دي.

5. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲د اوکرایین دفاع وزیر وايي، ۶۶ زره اوکرایینیان د هېواد دفاع لپاره له بهره ستانه شوي

   د اوکرایین دفاع وزیر اولیسکي ریزنیکوف وايي، نژدې ۶۶ زره اوکراینیان د خپل هېواد دفاع جګړې لپاره له بهره هېواد ته ستانه شوي دي. له دې کسانو یو یوري ویرنیدوف دی، چې د فوټبال لوبغاړو روزونکی او پروسږ کال یې په چیمپین لیګ سیالیو کې د ریال مادرید لوبډلې پر وړاندې د مالدویا شیریف تیراسپول لوبډلې بریا کې مهم رول درلود. نوموړی وايي کله یې چې زوی د روسیې برید په هکله ورته وویل، هماغه مهال یې هېواد ته د ستنېدو پرېکړه وکړه.

6. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲وروستی, ماریو پول ښارول: له ښاره د خلکو له ایستلو پرته بله لاره نه لرو

   د اوکرایین ماریو پول ښارول وادیم بوایچینکو له دې ښاره د ملکي خلکو وتلو ته د اجازې له ورکړې وروسته یو احساساتي بیان خپور کړی.

   نوموړی وايي: ''ماریو پول د کورونو او لارو نوم نه دی، اوسېدونکي یې ماریو پول مانا لري.''

   هغه زیاته کړه: ''د اشغالګرو له پرلپسې او بې پروا بریدونو وروسته په اوسنیو شرایطو کې له دې پرته بله لار نه شته، چې ماریو پول اوسېدونکو ته له ښاره د وتلو فرصت ورکړو.''

7. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲وروستی, روسیې د دوو اوکراییني ښارونو لپاره د بشري دهلیزونو پرانیستلو اعلان وکړ

   د روسیې دفاع وزارت وايي، د شنبې پر ورځ به ماریو پول او ولنواخا ښارونو ته د مسکو پر وخت د ورځې له لسو بجو 'بشري دهلیزونه' پرانیستل شي.

   د روسي رسنیو په رپوټونو کې ویل شوي، له دې ښارونو د ملکي خلکو وتلو لپاره به 'کراري رامنځته شي.' او له اوکراییني چارواکو سره په دې هکله تفاهم شوی دی.

   خو بي بي سي تر اوسه په دې هکله د اوکراییني چارواکو له لوري کوم تایید نه دی موندلی.

   له دې مخکې د ماریو پول ښارول وادیم بویچینو د روسي ځواکونو سختې محاصري او ګوزارونو له ادعا سره د بشري دهلیز پرانیستلو غوښتنه کړې وه.

8. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲پر ناټو د ولسمشر زیلنسکي سخته نیوکه

   د اوکرایین ولسمشر ولودمیر زيلنسکي تېره شپه خپله خلکو یوه تازه وینا کې د ناټو پر هغې پریکړې سخته نیوکه وکړه چې د اوکرایینهوايي حریم یې د هوايي چلن لپاره ممنوع اعلان نه کړ.

   ښاغلي زيلنسکي وویل، د ناټو د ټولو غړو استخبارات د دښمن په پلانونو خبر دی، خو ناټو د اوکرایین د هوايي حریم د بندلو پرېکړه ونه کړه. ده زیاته کړې چې ناټو په دې کار سره د اوکرایین پر ښارونو نورې بمبارۍ ته شین څراغ ښودلی.ښاغلي زيلنسکي د اروپا په څو ښارونو کې د اوکرایین ملاتړو ته ویډیويي وینا کړه. هغه له خلکو وغوښتل چې واټونو ته راووځي او لاریونونه وکړي. ده وویل د اوکرایین ماتې د ټولې اروپا ماتې ده.خو د سربیا په پلازمېنه بلګراد کې بیا د روسیې او د ولسمشر ولادیمیر پوتین په پلوۍ خلک راټول شوي وو. دوی د روسیې بیرغونه او د پویتن عکسونه له ځان سره لیږدول.

9. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲وروستی, پر اوکرایین د روسیې یرغل لسمه ورځ

   نن 'شنبه مارچ پنځمه' پر اوکرایین د روسي ځواکونو د یرغل لسمه ورځ ده، پرون جمعه او تېره شپه د اوکرایین په شمال، ختیځ او سویل کې سخته جګړه روانه وه.

   پر پلازمېنه کیېف د روسي ځواکونو راکټي برید دوام درلود او په شاوخوا کې یې د چاودونو غږونه اورېدل شوي دي.

   سویلي بندري ښار ماریو پول تر محاصرې لاندې دی او پر توغندیو ویشتل شوی. په شمال ختیځ کې پر خارکیېف او چېرنېف ښارونو هوايي بریدونه دوام لري.د بریدونو پراخېدو سره د کډوالو او ځايي بې ځایه کېدونکو کورنیو شمیر هم ورځ تر بلې زیاتیږي.

10. ۱۴ کب ۱۴۰۰ - ۵ مارچ ۲۰۲۲د اوکرایین پېښو وروستی حال

    اوس په اوکرایین کې د مارچ پنځمې ګهیځ دی او پر دغه هېواد د روسیې یرغل پر لسمه ورځ هم جګړه روانه ده. دلته د هغو لوستونکو د معلوماتو لپاره وروستی حال شریکوو چې همدا اوس د بي بي سي پښتو پاڼې ته راغلي.

    • پر اوکراییني ښارونو د روسي پوځونو سخت ګوزارونه کېږي او ملکي سیمې هم په نښه شوې دي.
    • په سویل کې پر هغو ښارونو فشار لا زیات دی، چې تور سمندرګي ته لار لري، خو روسي ځواکونه د شمال او ختیځ له لوري هم بریدونه کوي.
    • د اوکرایین ولسمشر ولودمیر زیلنسکي د خپل هېواد هوايي حریم کې د الوتنو لپاره د ممنوع زون له رامنځته کولو د لوېدیځوالو پرلپسې انکار غندلی دی.
    • نوموړي وویل: ''ټول هغه کسان چې وژل کېږي، ستاسې له لاسه به وژل کېږي.''
    • بل لور د مایکروسوفټ، سامسونګ، ایل وې، ایم، ایچ په ګډون یو شمېر نورو نړیوالو شرکتونو هم په روسیه کې خپل کاروبار تړلی دی.
    • دغه راز د رپوټونو سانسور په هکله د مسکو له سخت قانون له تصویب وروسته د بي بي سي په ګډون خپلواکو رسنیو په روسیه کې فعالیت بند کړی دی.
    • د اوکرایین په سویل ختیځ کې بیا د ماریو پول ښاروال خپل ښار ته د بشري مرستو دهلیز پرانیستلو غوښتنه کړې، چې د ده په خبره روسي پوځیانو ''محاصره'' کړی دی.